ΚΑΠΝΙΣΜΑ

Οι συνέπειες του καπνίσματος στη νοσηρότητα και στη θνησιμότητα από χρόνιες ασθένειες είναι τεράστιες, ενώ εντοπίζονται όχι μόνο στη σωματική υγεία αλλά και στην ψυχική ακεραιότητα

Οι παράγοντες που ενισχύουν τη συμπεριφορά του καπνίσματος είναι ποικίλοι: βιολογικοί, ψυχολογικοί και κοινωνικοί. Οι συνέπειες του καπνίσματος στη νοσηρότητα και στη θνησιμότητα από χρόνιες ασθένειες είναι τεράστιες, ενώ εντοπίζονται όχι μόνο στη σωματική υγεία αλλά και στην ψυχική ακεραιότητα. Έχουν προκύψει αποδείξεις που συνδέουν την εξάρτηση από τη νικοτίνη με το άγχος και την κατάθλιψη.

Ψυχολογικές μέθοδοι για τη διακοπή του καπνίσματος

 Ενώ στα ζητήματα της πρόληψης υπάρχει μεγάλο κενό, τόσο στη διεθνή όσο και στην ελληνική- ιδιαίτερα- βιβλιογραφία υπάρχει μεγάλος όγκος βιβλιογραφίας σχετικά με την αποτελεσματικότητα των παρεμβάσεων διακοπής του καπνίσματος. Σύμφωνα με τα ερευνητικά δεδομένα στο πεδίο αυτό, η πλέον αποτελεσματική μέθοδος στη διακοπή του καπνίσματος, με τα μεγαλύτερα ποσοστά αποχής, είναι οι γνωσιακές – συμπεριφοριστικές παρεμβάσεις με την παράλληλη χρήση ενίοτε υποκατάστατων νικοτίνης (π.χ. τσίχλα, αυτοκόλλητο – patch) ή κάποιας φαρμακευτικής ουσίας. Οι παρεμβάσεις αυτές θεωρούνται θεραπεία επιλογής για τη διακοπή του καπνίσματος, καθώς τα αποτελέσματά τους διατηρούνται και μετά την παρέλευση 12 μηνών από τη διακοπή (το μεγαλύτερο ποσοστό των υποτροπών εμφανίζεται μέσα στους πρώτους έξι μήνες), με ποσοστά αποχής έως 25%.

Τα ψυχολογικά προγράμματα παρέμβασης βασίζονται σε τρία στοιχεία:

1) συμπεριφοριστικές τεχνικές αυτοελέγχου (αυτοπαρατήρηση με την τήρηση ημερολογίου, αυτοενίσχυση και αυτοτιμωρία με τον σχεδιασμό ενός συστήματος αμοιβών, άσκηση στη φαντασία και in vivo, καθώς και ασκήσεις χαλάρωσης),

 2) γνωσιακές τεχνικές (τροποποίηση των μη ρεαλιστικών πεποιθήσεων που διατηρούν την καπνιστική συμπεριφορά, γνωσιακή αναδόμηση κτλ.),

3) συνοδευτική φαρμακοθεραπεία με τη χρήση υποκατάστατων νικοτίνης ή ουσιών όπως η βουπροπιόνη ή η βαρενικλίνη. Σημαντική είναι και η μέριμνα που λαμβάνεται στις τελευταίες συνεδρίες για την πρόληψη και τη διαχείριση πιθανών υποτροπών. Αναπόσπαστο μέρος της παρέμβασης αποτελούν και οι ασκήσεις για το σπίτι, οι οποίες συμβάλλουν τόσο στην ταχύτερη επίτευξη του στόχου όσο και στη διατήρηση των θεραπευτικών επιτυχιών